BHP NA BUDOWIE – INSTALACJE I URZĄDZENIA ELEKTRYCZNE

DEFINICJE

Energia – energia przetworzoną w dowolnej postaci

Procesy energetyczne – techniczne procesy w zakresie wytwarzania, przetwarzania, przesyłania, magazynowania, dystrybucji oraz użytkowania paliw lub energii

Urządzenia – urządzenia techniczne stosowane w procesach energetycznych

Instalacje – urządzenia z układami połączeń między nimi

PLAN BIOZ

Plan bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, zwany dalej „planem bioz”, zawiera szczegółowy zakres robót budowlanych, których charakter, organizacja lub miejsce prowadzenia stwarza szczególnie wysokie ryzyko powstania zagrożenia bezpieczeństwa i zdrowia ludzi, tj. budowa i remont sieci trakcyjnej i linii zasilającej sieć trakcyjną i urządzenia elektroenergetyczne.

UPRAWNIENIA

Osoby zajmujące się eksploatacją sieci oraz urządzeń i instalacji obowiązane są posiadać kwalifikacje potwierdzone świadectwem wydanym przez komisje kwalifikacyjne. Roboty związane z podłączaniem, sprawdzaniem, konserwacją i naprawą instalacji i urządzeń elektrycznych mogą być wykonywane wyłącznie przez osoby posiadające odpowiednie uprawnienia. Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 28 kwietnia 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad stwierdzania posiadania kwalifikacji przez osoby zajmujące się eksploatacją urządzeń, instalacji i sieci (Dz.U. Nr 89, poz. 828 z późn. zm.) określa rodzaje prac, stanowisk oraz urządzeń, instalacji i sieci energetycznych, przy których eksploatacji jest wymagane posiadanie kwalifikacji. Wyróżnia się 3 grupy:

Grupa 1. Urządzenia, instalacje i sieci elektroenergetyczne wytwarzające, przetwarzające, przesyłające i zużywające energię elektryczną

Grupa 2. Urządzenia wytwarzające, przetwarzające, przesyłające i zużywające ciepło oraz inne urządzenia energetyczne

Grupa 3. Urządzenia, instalacje i sieci gazowe wytwarzające, przetwarzające, przesyłające, magazynujące i zużywające paliwa gazowe;

Nie wymaga się potwierdzenia posiadania kwalifikacji w zakresie obsługi urządzeń i instalacji u użytkowników eksploatujących:

1) urządzenia elektryczne o napięciu nie wyższym niż 1 kV i mocy znamionowej nie wyższej niż 20 kW, jeżeli w dokumentacji urządzenia określono zasady jego obsługi;

2) urządzenia lub instalacje cieplne o mocy zainstalowanej nie wyższej niż 50 kW.

INSTALACJE I URZĄDZENIA ELEKTRYCZNE – USZKODZENIA MECHANICZNE

Instalacje i urządzenia elektryczne powinny być tak wykonane i eksploatowane, aby nie narażały pracowników oraz osoby postronne na porażenie prądem elektrycznym, przepięcia atmosferyczne, szkodliwe oddziaływanie pól elektromagnetycznych oraz nie stanowiły zagrożenia pożarowego, wybuchowego i nie powodowały innych szkodliwych skutków. 

Źródło: Opracowanie własne. Autor: Łukasz Wardawy

Sposób eksploatacji przedstawiony powyżej sugeruje zwiększoną możliwość porażenia prądem elektrycznym, a także może spowodować inny szkodliwy skutek, którego źródłem jest potknięcie się przez osobę użytkującą ciąg komunikacyjny. 

Instalacja i urządzenia elektryczne powinny zapewniać ochronę przed porażeniem prądem elektrycznym, przepięciami łączeniowymi i atmosferycznymi, powstaniem pożaru, wybuchem i innymi szkodami, a także ochronę przed emisją drgań i hałasu powyżej dopuszczalnego poziomu oraz przed szkodliwym oddziaływaniem pola elektromagnetycznego. Wymagania w zakresie instalacji elektrycznej określa rozdział 8 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 20 września 2001 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy podczas eksploatacji maszyn i innych urządzeń technicznych do robót ziemnych, budowlanych i drogowych (Dz.U. z 2018 r. poz. 583 z późn. zm.).

Źródło: Opracowanie własne. Autor: Łukasz Wardawy
Źródło: Opracowanie własne. Autor: Łukasz Wardawy

Fotografie przedstawią klasycznie uszkodzone przewody oraz przewód zasilający niezawierający wtyczki, który został zakończony wkrętami. Konstrukcja ta zasilała piętro pierwsze oraz drugie apartamentowca w trakcie prac murarskich. Osoby, które wykonały prowizoryczną „wtyczkę” argumentowały to w taki sposób, że gotowe wtyczki były na parterze, a na korytarzu było ciemno i bali się zejść po schodach. Oczywiście argumentacja nie była skuteczna, ponieważ była godzina 14.00 oraz pora letnia, a także osoby miały przenośne źródła światła zasilane na baterie. Osobom tym nakazano natychmiastowe opuszczenie terenu budowy.

Połączenia przewodów elektrycznych z urządzeniami mechanicznymi wykonuje się w sposób zapewniający bezpieczeństwo pracy osób obsługujących takie urządzenia.

Źródło: Opracowanie własne. Autor: Łukasz Wardawy

Powyżej zaprezentowano klasyczny przykład uszkodzenia izolacji przewodu zasilającego.   

Źródło: Opracowanie własne. Autor: Łukasz Wardawy

Wyżej przedstawiona fotografia ukazuje brak prawidłowej organizacji pracy na budowie, która jest źródłem uszkodzeń przewodów elektrycznych. Osoba wykonująca cięcie prętów przy pomocy szlifierki na drewnianej desce, a także osoba kierująca, o której mowa w art. 212 Kodeksu Pracy, nie potrafiły zorganizować pracy w taki sposób, aby uniknąć uszkodzeń przewodów.

Stanowiska pracy, pomieszczenia i drogi komunikacji powinny być, w miarę możliwości, oświetlone światłem dziennym. W razie konieczności mogą być stosowane przenośne źródła światła sztucznego. Ich konstrukcja i obudowa oraz sposób zasilania w energię elektryczną nie mogą powodować zagrożenia porażeniem prądem elektrycznym.

Źródło: Opracowanie własne. Autor: Łukasz Wardawy
Źródło: Opracowanie własne. Autor: Łukasz Wardawy

Umieszczenie przenośnego źródła światła z uszkodzoną izolacją, a także zainstalowanie niezabezpieczonej żarówki w ciągu komunikacyjnym, gdzie odbywa się transport ręczny jest niedopuszczalne. Również dopuszczenie do takiego stanu ciągu komunikacyjnego, że oświetlenie trzyma się jedynie na przewodzie, który je zasila jest nieprawidłowe.  

INSTALACJE I URZĄDZENIA ELEKTRYCZNE – WYŁADOWANIA ELEKTORSTATYCZNE

Na podstawie rozporządzenia w sprawie ogólnych wymogów BHP, Pracodawca jest obowiązany zapewnić ochronę obiektów budowlanych i urządzeń technicznych przed gromadzeniem się ładunków i wyładowaniami elektryczności statycznej – stwarzającymi zagrożenia w środowisku pracy, a także na podstawie art. 37 ust. 5 rozporządzenie REACH, każdy dalszy użytkownik określa, stosuje i, w stosownych przypadkach, zaleca odpowiednie środki w celu właściwej kontroli ryzyka, którego istnienie stwierdzono w dostarczonych mu kartach charakterystyki.

Właściwości acetonu [67-64-1] są dobrym przykładem. W karcie charakterystyki w sekcji 7.2 Warunki bezpiecznego magazynowania, znaleźć możemy informacje o obowiązku przechowywania we  właściwie oznakowanych, szczelnie zamkniętych opakowaniach, dobrze wentylowanym pomieszczeniu magazynowym, wyposażonym w instalację elektryczną i wentylacyjną w wydaniu przeciwwybuchowym, a także w sekcji 2 Identyfikacji zagrożeń, znajduje się zapis: podjąć działania zapobiegające wyładowaniom elektrostatycznym. Substancja posiada także szczególne zagrożenie, tj. opary są cięższe od powietrza. Wszystkie informacje związane z acetonem [67-64-1], a także innymi substancjami można uzyskać na stronie Europejskiej Agencji Chemikaliów, w skrócie ECHA.

Bibliografia:

  1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz.U. z 2020 r. poz. 1320 z późn. zm.) 
  2. Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (Dz.U. z 2021 r. poz. 716)
  3. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 6 lutego 2003 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy podczas wykonywania robót budowlanych (Dz.U. Nr 47, poz. 401)
  4. Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz.U. Nr 169, poz. 1650)
  5. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 23 czerwca 2003 r. w sprawie informacji dotyczącej bezpieczeństwa i ochrony zdrowia oraz planu bezpieczeństwa i ochrony zdrowia (Dz.U. Nr 120, poz. 1126)
  6. Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 20 września 2001 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy podczas eksploatacji maszyn i innych urządzeń technicznych do robót ziemnych, budowlanych i drogowych (Dz.U. z 2018 r. poz. 583 z późn. zm.)
  7. Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 28 kwietnia 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad stwierdzania posiadania kwalifikacji przez osoby zajmujące się eksploatacją urządzeń, instalacji i sieci (Dz.U. Nr 89, poz. 828 z późn. zm.)
  8. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2019 r. poz. 1065 z późn. zm.)
  9. ROZPORZĄDZENIE (WE) NR 1907/2006 PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów (REACH) i utworzenia Europejskiej Agencji Chemikaliów, zmieniające dyrektywę 1999/45/WE oraz uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 793/93 i rozporządzenie Komisji (WE) nr 1488/94, jak również dyrektywę Rady 76/769/EWG i dyrektywy Komisji 91/155/EWG, 93/67/EWG, 93/105/WE i 2000/21/WE
  10. ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY (WE) NR 1272/2008 z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie klasyfikacji, oznakowania i pakowania substancji i mieszanin, zmieniające i uchylające dyrektywy 67/548/EWG i 1999/45/WE oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1907/2006
  11. Europejska Agencja Chemikaliów – ECHA – https://echa.europa.eu/pl/home 
  12. Aceton – https://echa.europa.eu/pl/brief-profile/-/briefprofile/100.000.602 
  13. Aceton – Guidance on Safe Use https://echa.europa.eu/pl/registration-dossier/-/registered-dossier/15460/9